|
Czym jest NPR ?
Obecność Polski w Unii Europejskiej stwarza Polsce ogromną szansę zmniejszenia dystansu do najwyżej rozwiniętych społeczeństw. Doświadczenie Unii i wsparcie finansowe oraz możliwość integracji gospodarczej, naukowej i kulturalnej z krajami członkowskimi otwierają przed nami nową perspektywę rozwojową. Narodowy Plan Rozwoju (NPR) jest niezbędny, aby Polska mogła właściwie zagospodarować swoje członkostwo w Unii Europejskiej i dobrze rozdysponować środki oferowane przez Unię. Już teraz realizujemy pierwszy Plan (na lata 2004 – 2006), który był tworzony głównie po to, aby przedstawić Unii Europejskiej dokument opisujący działania, które zostaną sfinansowane ze środków funduszy strukturalnych. Natomiast NPR na lata 2007-2013, czyli na kolejny okres budżetowy UE, spaja wszystkie przedsięwzięcia i działania o charakterze rozwojowym podejmowane w kraju. NPR jest koncepcją modernizacji polskiej gospodarki. To kompleksowy program rozwoju społecznego, który finansowany jest przy współudziale środków unijnych oraz ze środków krajowych. To uregulowanie wynika z przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia o Narodowym Planie Rozwoju. NPR ma sprzyjać realizowaniu interesów różnych grup ludności, ukierunkowywać i stabilizować działanie instytucji publicznych i społecznych, zapobiegać napięciom i rozczarowaniu państwem. W ten sposób stanie się narzędziem programowania i koordynowania działań podmiotów publicznych, prywatnych i społecznych.
Fundamentem rozwoju społeczno-gospodarczego Polski w perspektywie kilkunastu lat musi być wysokie tempo wzrostu gospodarczego rzędu 5% PKB rocznie. Wysoki wzrost gospodarczy stwarza podstawę dla stopniowego usuwania barier rozwoju wynikających z negatywnych cech strukturalnych gospodarki oraz z deficytu kapitału ludzkiego i społecznego, ale nie eliminuje wszystkich tych problemów. Wysoka dynamika gospodarcza wywołuje efekty mnożnikowe oraz z pewnym opóźnieniem efekty dyfuzyjne, ale mimo to samoczynnie nie wywołuje pozytywnych skutków rozwojowych w całej gospodarce oraz odczuwanych przez wszystkie grupy społeczne. By wyeliminować bariery rozwojowe niezbędne są interwencyjne działania państwa, skoncentrowane na stymulowaniu i utrwalaniu tendencji rozwojowych. Powinny one wzmocnić konkurencyjność gospodarki i zachować niezbędny poziom spójności społeczeństwa.
Do tej pory, mimo wysiłków reformatorskich, nie udało się w Polsce ustanowić takiego układu instytucjonalnego. I dlatego instytucjonalna zdolność do skutecznych działań rozwojowych jest ograniczona. Chaotycznie miotamy się między centralizacją i decentralizacją, podejściem sektorowym i horyzontalnym, naciskiem na resortowość i samorządność. Wśród obywateli wywołuje to przekonanie o „biurokratycznej anarchii”. Państwo – zgodnie z tym odczuciem – stało się źródłem nieładu i rozkładu więzi społecznych. Gwałtownie obniża to zaufanie do instytucji publicznych, przy jednoczesnym rozbudzeniu roszczeniowych postaw w stosunku do państwa. A w rezultacie rośnie demokratyczny deficyt. Przyczyny tego stanu są złożone, ale cześć z nich tkwi korzeniami w systemie państwowego socjalizmu. Przejawia się to zwłaszcza siłą oddziaływania branżowych korporacyjnych interesów, które determinują funkcjonowanie takich sektorów jak: górnictwo, energetyka, kolejnictwo, drogownictwo, służba zdrowia czy oświata. Branżowe struktury korporacyjne przetrwały tam, gdzie nadal dopuszczona jest jedynie lub pozostaje dominująca własność publiczna a centralna administracja rządowa ściśle reguluje i reglamentuje funkcjonowanie organizacji wchodzących w skład danego sektora. Prowadzi to do zachowania resortowego (branżowego i hierarchicznego) układu zarządzania. Na pozór umacnia to centralne organy państwa i sprzyja realizacji strategicznych przedsięwzięć. W rzeczywistości jest inaczej. Struktury resortowo-korporacyjne dążą do utrzymania i poszerzania swych domen, wykorzystując w tym celu presję społeczną (protesty) i polityczne naciski. Sprzyjają partyjnej penetracji administracji publicznej i zawłaszczaniu państwa przez partyjno-administracyjno-biznesowe koterie, które skutecznie rozmiękczają finanse publiczne, łamią budżetową dyscyplinę i utrwalają korupcję. To stanowi główny mechanizm kształtowania się syndromu „miękkiego państwa”. Dialog społeczny nazbyt często stał się fasadą, za którą ukrywa się korporatystyczna walka o grupowe interesy. Przy czym promowane są interesy tylko wybranych, najsilniejszych i politycznie wpływowych grup. Państwo zamiast być arbitrem staje się stroną tych sporów. W tej sytuacji konieczne jest rozwijanie otwartego dialogu obywatelskiego zapewniającego możliwość wyrażania swych dążeń i racji także grupom dotychczas izolowanym. Debata nad NPR 2007-2013 powinna stać się przykładem takiego podejścia. Niezbędne jest konsekwentne skonstruowanie takiego systemu organizacji państwa, który pozwoli na przezwyciężenie tego syndromu „miękkiego państwa”. Sedno tkwi w urzeczywistnieniu konstytucyjnej zasady pomocniczości państwa, gdzie organy władzy państwowej tworzą warunki dla aktywności innych aktorów sceny publicznej, a nie przejmują ich ról i zadań. Państwo respektuje autonomię i współdziałanie trzech sektorów: państwa, rynku oraz społeczeństwa obywatelskiego. Nie wypiera prywatnej działalności gospodarczej i obywatelskiej aktywności społecznej. Ma wyznaczoną, a tym samym ograniczoną domenę.
Z tego wynika, iż nie da się oddzielić dwóch procesów: określenia celów rozwoju społeczno-gospodarczego i zmian w układzie instytucjonalnym władzy. Stąd Narodowy Plan Rozwoju na lata 2007-2013 musi być także programem niezbędnych zmian instytucjonalnych. 8. Podstawową kwestią w takim modelu współdziałania władzy jest wyznaczenie pozycji i roli województwa oraz jego samorządowych władz. Tym samym jednym z kluczowych zagadnień dotyczących przyszłości Polski jest odpowiedź na pytanie: co dalej stanie się z polskimi regionami? 9. Wzmocnienia wymagają także instytucje społeczeństwa obywatelskiego. Dostarczają one istotnych dóbr publicznych, zapewniają wyższą jakość standardów życia publicznego, dyscyplinując instytucje publiczne i patrząc im na ręce, wzbogacają debatę publiczną, dbając o różnorodność prezentowanych w niej opinii, wreszcie tworzą podstawy solidarności społecznej, kapitału społecznego oraz rozwijają postawę odpowiedzialności za siebie i swoje otoczenie. Bez nich nie jest możliwe umocnienie spójności społecznej.
Stan prac nad NPR
Prace nad Planem zostały zainicjowane powołaniem przez Prezesa Rady Ministrów w dniu 6 lutego 2004 r. Międzyresortowego Zespołu do spraw przygotowania Narodowego Planu Rozwoju na lata 2007-2013. Zespołowi przewodniczy Wicepremier – Minister Gospodarki i Pracy. Członkami Zespołu są przedstawiciele: Rządowego Centrum Studiów Strategicznych, Ministra Finansów, Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, Ministra Infrastruktury, Ministra Środowiska, Ministra Nauki i Informatyzacji, Ministra Kultury, Ministra Edukacji Narodowej i Sportu, Ministra Polityki Społecznej, Ministra Zdrowia, Ministra Spraw Zagranicznych, Ministra Obrony Narodowej, Pełnomocnika Rządu do Spraw Równego Statusu Kobiet i Mężczyzn, Sekretarza Komitetu Integracji Europejskiej, Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, Marszałków Województw oraz Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego.
Ponadto w pracach Zespołu uczestniczą
przedstawiciele partnerów społecznych, m.in. Rady Działalności
Pożytku Publicznego oraz Rady Przedsiębiorczości. 13. Wstępnym
etapem prac nad tym dokumentem było zlecenie i wykonanie w
ostatnim kwartale 2003 roku kilkudziesięciu ekspertyz. Stały się
one podstawą do dyskusji w Międzyresortowym Zespole na temat
najważniejszych problemów społeczno-gospodarczych Polski. Po to
by diagnoza była wiarygodna przygotowano szczegółowe prognozy
oraz strategiczne założenia makroekonomiczne. Tak powstały
“Założenia do Narodowego Planu Rozwoju na lata 2007-2013”.
Zostały one przyjęte przez Radę Ministrów 27 kwietnia 2004 r.
Stały się przedmiotem wielomiesięcznych konsultacji
społeczno-gospodarczych (regionalnych od maja do lipca 2004 r.
oraz sektorowych od września do grudnia 2004 r.). Przeprowadzono
także konsultacje z przedstawicielami Komisji Europejskiej. 14.
Zaktualizowane jesienią 2004 roku wersje prognoz oraz strategii
horyzontalnych i sektorowych stanowią podstawę wstępnego
projektu NPR. Równocześnie samorządy wojewódzkie podjęły prace
nad aktualizacją strategii regionalnych; wszystkie przygotowały
„Założenia aktualizacji strategii wojewódzkich do roku 2020”.
15. Wstępny projekt Narodowego Planu Rozwoju na lata 2007-2013
został zatwierdzony przez Radę Ministrów w dniu 11 stycznia 2005
i skierowany do ogólnonarodowej debaty. Zasady i harmonogram tej
debaty oraz sposób uwzględnienia jej wyników określa
Konsultacje wstępnego projektu NPR 2007-2013 będą prowadzone zgodnie z następującymi zasadami:
kompleksowości – mają charakter ogólnopolski, sektorowy i regionalny; dokumentacji – poszczególne idee i stanowiska są dokumentowane; ciągłości – prowadzone są systematycznie i zmierzają do sformułowania społecznie legitymizowanego projektu NPR; sprzężenia zwrotnego – uczestnicy uzyskują odpowiedzi na swoje propozycje i stanowiska; przejrzystości – powszechnie dostępne są wszystkie rządowe dokumenty dotyczące projektu jak i opinie wyrażane przez uczestników konsultacji; równości – w konsultacjach mogą wziąć udział wszyscy zainteresowani.
Celem konsultacji nie jest uzyskanie akceptacji dla rządowych propozycji, lecz wywołanie szerokiej debaty o przyszłości kraju. Dlatego chodzi o włączenie się do niej możliwie szerokiej reprezentacji grup społecznych i środowisk zawodowych. 18. Prace nad końcową wersją projektu będą prowadzone równolegle z pracami nad opracowaniem i przyjęciem kilkunastu strategii sektorowych i horyzontalnych, Narodowej Strategii Rozwoju Regionalnego oraz aktualizacją 16 strategii regionalnych i koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju. Równocześnie podjęte zostaną prace nad przygotowaniem ustalonych w projekcie NPR programów operacyjnych.
Końcowe przygotowanie NPR wymaga ponadto opracowania prognoz i ocen oddziaływania lub wpływu Planu na środowisko naturalne, rynek pracy, konkurencyjność gospodarki i innowacyjność przedsiębiorstw oraz oceny przewidywanego efektu makroekonomicznego. We wszystkich tych pracach będą na bieżąco wykorzystywane wyniki monitoringu i oceny wdrażania Narodowego Planu Rozwoju na lata 2004-2006.
Ostateczna wersja NPR zostanie zatwierdzona do końca 2005 roku przez rząd wyłoniony przez parlament następnej kadencji. Rok 2006 zostanie wykorzystany na przeprowadzenie wszystkich przygotowań instytucjonalnych i logistycznych warunkujących kompleksowe podjęcie realizacji Planu od początku 2007 r. |
Bieżące wydarzenia
Udział w konsultacjach NPR wciąż możliwy. Konferencja pracowników socjalnych
autor(ka):
Zespół SIC!
Centrum Innowacji Społecznej SIC! przedłużyło termin zgłaszania się pracowników socjalnych do udziału w konferencji konsultacyjnej na temat projektu Narodowego Planu Rozwoju. 27 kwietnia 2005 w Sali Sesyjnej Urzędu Miasta Poznaniu przy Placu Kolegiackim 18 odbędzie się spotkanie pracowników socjalnych, na którym prezentowane będą założenia Narodowego Planu Rozwoju oraz dwóch najważniejszych dla pracowników socjalnych Programów Operacyjnych - PO Społeczeństwo Obywatelskie oraz PO Zatrudnienie i Integracja Społeczna. W ramach spotkania znajdzie się czas na dyskusję panelową, a każdy uczestnik otrzyma materiały o NPR z miejscem na swoje uwagi i opinie. Dla tych, którzy nie mogą być na naszym spotkaniu, przygotowano możliwość konsultacji za pośrednictwem strony internetowej www.sic.to (Dział Konsultacje NPR).
Seminarium nt. "Narodowa Strategia
Integracji Społecznej i Narodowy Plan Rozwoju” |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Nowe partnerstwo dla spójności konwergencja konkurencyjność współpraca Trzeci raport na temat spójności gospodarczej i społecznej
Czynniki determinujące wzrost, zatrudnienie i konkurencyjność >>>
Debata na temat przyszłości polityki spójności >>>
Oddziaływanie i wartość dodana polityki strukturalnej >>>
Inicjatywy Wspólnoty: propagowanie współpracy i współdziałania w ramach struktur sieciowych >>>
Interwencje strukturalne w regionach Celu 1: wzrost, konwergencja i integracja >>>
Komplementarność pomocy państwowej i polityki spójności >>>
Polityka podatkowa a PKB na szczeblu regionalnym >>>
Polityka rozwoju regionalnego w Państwach Członkowskich >>>
Poprawa efektywności metod zarządzania >>>
Postrzeganie wspólnotowej polityki na poziomie regionalnym >>>
Propagowanie zatrudnienia, edukacji i szkoleń za pośrednictwem EFS >>>
Reformowanie wspólnotowych polityk: Wspólna Polityka Rolna i Wspólna Polityka Rybacka >>>
Regionalny zasięg wydatkowania ośrodków publicznych >>>
Rozszerzenie Unii a polityka spójności: wyzwania przyszłościowe >>>
Spójność gospodarcza i społeczna >>>
Wymiar sprawiedliwości i sprawy wewnętrzne: poprawa warunków umożliwiających rozwój >>>
Wnioski : propozycja zreformowania polityki spójności >>>
Podstawy Wsparcia Wspólnoty
Promowanie rozwoju gospodarczego
Budowa społeczeństwa informacyjnego >>>
Edukacja, budowa kapitału kulturowego i społecznego >>>
Finanse publiczne i polityka makroekonomiczna >>>
Instrumenty służące realizacji NPR >>>
Europejski Bank Inwestycyjny >>>
Kultura i infrastruktura kulturalna >>>
Organizacja prac nad NPR 2007-2013 >>>
Prognozy sytuacji społecznej i ekonomicznej >>>
Wyzwania polityki społeczno-gospodarczej >>>
Strategia rozwoju społeczno-gospodarczego - tezy >>>
System zabezpieczenia społecznego >>>
Makroekonomiczna sytuacja Polski u progu UE >>>
Zróżnicowanie regionalne wzrostu gospodarczego >>>
Założenia Narodowego Planu Rozwoju Polski na lata 2007-2013 >>>
|
|
|
|
|||||