Sezon letni w ośrodku Szkoły Animacji Socjalnej w Kiekrzu zmierza ku końcowi, jest to więc dobry czas na jego małe podsumowanie. Podczas lata działo się tutaj wiele, lecz żeby was nie zanudzać wyliczaniem poszczególnych wydarzeń, przedstawimy tylko te ważniejsze. I tak:

1 czerwca z okazji Dnia Dziecka odbyła się impreza, w której uczestniczyła prawie setka dzieciaków. Wiele radości przysporzyły maluchom konkursy rysunkowe i różnego rodzaju zabawy. Na koniec wszyscy otrzymali prezenty. Dwukrotnie gościli także w Kiekrzu zagraniczni goście z organizacji partnerskich Barki z Ukrainy i Danii oraz przedstawiciele Ministerstwa Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, którzy wraz z innymi uczestnikami organizowanej przez Barkę konferencji, wstąpili na chwilę do ośrodka. Wszyscy oni byli żywo zainteresowani tym, co się w Barce i ośrodku dzieje.

Koniec czerwca za sprawą barkowych piłkarzy, upłynął w Kiekrzu pod znakiem piłki kopanej zwanej też nożną. Kilkunastu piłkarzy z Barki i innych organizacji ćwiczyło sportowe umiejętności na zgrupowaniu przygotowawczym do Mistrzostw Świata w piłce nożnej ludzi bezdomnych jakie miały się dobyć w austriackim Grazu. Od początku lipca, po wszystkich niezbędnych kontrolach, otwarte zostało kąpielisko. Warto nadmienić, iż było to bodaj najbardziej bezpieczne kąpielisko w okolicy. Nad bezpieczeństwem kąpiących czuwało bowiem aż trzech ratowników.

Przełom czerwca i lipca upłynął też pod znakiem mniejszych lub większych remontów, ale nie wiemy czy kogoś szczególnie interesuje opis zakładania ciepłej wody w kuchni czy wymiany zniszczonych podłóg. Można wspomnieć jedynie, że zmagania z wodą trwały długo i obfitowały w momenty wesołe i tragiczne na przemian.

4 lipca odbyło się uroczyste pożegnanie piłkarzy, którzy wyjechali na mistrzostwa do Austrii (później wszyscy ich zresztą gorąco dopingowali).

W połowie lipca gościła w Kiekrzu delegacja pracowników służb społecznych z Kartuz, którzy zapoznawali się z działalnością Barki. Podczas pożegnalnego ogniska śpiewano kaszubskie pieśni i pieczono kiełbaski.

26 lipca rozpoczął się pierwszy w tym roku obóz szkoleniowo-wypoczynkowy dla uczestników programów Barki. Przez lipiec i sierpień odbyły się trzy turnusy, w których wzięło udział 110 osób. Podczas obozu odbywały się spotkania szkoleniowe prowadzone w formie wykładów i dyskusji. Spośród tematów szkoleniowych warto wymienić tematy takie jak asertywność, alkoholizm, zagrożenia związane z nasilającym się na świecie problemem handlu ludźmi (do nisko płatnej pracy, czy prostytucji). Uczestnicy obozu wypoczywali także na plaży, pływali na rowerach wodnych, kajakach i żaglówce. Niektórzy uczyli się także pływać pod fachowym okiem ratowników. Dzieci brały udział w zajęciach rysunkowych i innych zorganizowanych dla nich zabawach.

W sierpniu na kilka dni zawitali w Kiekrzu goście z zaprzyjaźnionej z Barką Szkoły Kofoeda z Kopenhagi, którzy zwiedzali okolice Poznania.

W połowie miesiąca odbył się międzynarodowy obóz młodzieżowy, w którym wzięli udział młodzi ludzie z Polski, Francji i Czech. Dyskutowano na temat przyszłości Europy i tolerancji dla innych kultur. Przez cały tydzień młodzież wymieniała się doświadczeniami i planowała przyszłe, wspólne działania.

W tym samym czasie odbył się w ośrodku, organizowany przez WOPR kurs sterników motorowodnych, motorowodnych, w którym wzięło udział kilka osób z Barki. Nabyte w jego trakcie umiejętności i uprawnienia mogą się im przydać w przyszłej pracy.

22 sierpnia kolejny raz spotkały się pracowników naszym ośrodku rodziny pracowników pracowników i wolontariuszy Barki. Na spotkaniu rozmawiano m.in. o tym jak Barka wpływa na nasze życie rodzinne.

Jako, że kalendarz wydarzeń w ośrodku Szkoły Animacji Socjalnej w Kiekrzu jest dość napięty do samego końca września, nie żegnamy się jeszcze z wami, drodzy czytelnicy.

Kierując się tymi słowami, można zauważyć, ile jest w nich sensu i nadziei dla tych, którzy z różnych powodów nie potrafili zadbać o siebie.

Każdy etap wychodzenia z bezdomności jest dostosowany do możliwości fizycznych, psychicznych i duchowych poszczególnych mieszkańców i uczy ich troszczenia się o właściwe zaspakajanie potrzeb .

Proces ten nie byłby możliwy bez udziału samych zainteresowanych oraz wielu przyjaciół Ośrodka czy życzliwych ludzi, którzy swoją obecnością i wsparciem przypominają, „że nie ma takowych opresji , z których by się przy Boskich auxiliach podnieść nie można ”.

Nasze wejście do unii Europejskiej jest już oczywistością. Co możemy jej dać my, Europejczycy od zawsze, Polacy. Czym możemy się poszczycić? A może to pytanie w ogóle nie ma sensu. Bo dlaczego mamy zajmować się kimkolwiek? Jesteśmy, jacy jesteśmy. Czyli jacy? Co mamy? Wszyscy bez względu na to, co myślimy o naszych europejskich możliwościach, jednak nad tym się zastanawiamy. Mamy piękną i obfitą wciąż przyrodę, lasy, malownicze i czyste mimo wszystko rzeki i jeziora. Chemia im nie tak nie zaszkodziła jak tym położonym bardziej na zachód krajom. Czy stać nas na to, by ich nie zdewastować, a zatroszczyć się o to by przyniosły nam społeczeństwu korzyść.

Ludzie, którzy tu do nas przyjadą choćby na weekend z wędką lub koszykiem muszą jednak gdzieś mieszkać, umyć się i wyspać w godziwych warunkach. Co im możemy ofiarować? Jak jest w większości wiejskich zabudowań, wszyscy wiemy. A ze względu na pogarszającą się sytuację wsi z dnia na dzień jest gorzej. Ubożejemy. Czy stać nas na to, by pozwalać gościom jechać gdzieś indziej? Co i jak jemy? Ciekawie i barwnie, choć czasem niezbyt zdrowo. Smacznie. Kiedy pomyślimy o naszych narodowych specjałach i porównamy je z tym czym nas częstują mieszkańcy ościennych państw, wysoko podnosimy głowy i nie jest to wyłącznie związane z faktem że jesteśmy do naszego jedzenia przyzwyczajeni. Jest rzeczywiście lepsze, smaczniejsze, lepiej przyprawione. Czy faktycznie wejdziemy na rynki europejskie z naszym bigosem, flaczkami i pierogami...

Jesteśmy bogaci, na pewno, a może ciągle zbyt biedni, by pokonać konkurencję. Może będziemy musieli jeść to czym zaleje nas rynek europejski. Prawa konkurencji z którymi pozostanie nam się zderzyć mogą okazać się niełaskawe , a nawet wrogie. Czy jesteśmy zbyt bogaci , by zlekceważyć możliwość wejścia na konsumencki rynek europejski, a może za biedni by poradzić sobie z problemami finansowymi, także reklamą. Zwłaszcza z reklamą. Jeszcze dziś mając do wyboru produkt obcy lepiej opakowany i rodzimy w zwykłym kartoniku wybieramy... wiemy wszyscy co wybieramy. Tym bardziej że nam Polakom imponowało zawsze to , co obce. Mamy kompleksy.

Pytania i odpowiedzi można mnożyć ale najbardziej drastycznym problemem jest strata pokolenia. Jednego?

Mówiło się niegdyś, że wojna odebrała nam pokolenie - Rocznik20, a teraz? Czy stać nas to , by zmarnować kolejne? Pokolenie młodych na różnym poziome wykształconych ludzi nie ma pracy. Są regiony Polski jak Lubuskie , gdzie bezrobocie sięga 37 % A więc na stu młodych ludzi 37 rano nie wstaje do pracy. Co robią Ci ludzie, którzy za lat kilkadziesiąt będą musieli przecież z czegoś żyć, nie mając szans na emeryturę. A dziś często wykorzystują fakt, że pracują na nich rodzice. Pieniędzy jakoś musi wystarczyć , matka postawia przed synem obiad, czasem da parę groszy na piwo. Młody człowiek żyje bez celu, nie dąży do niczego, czasem bezskutecznie szuka pracy nikt go nie chce. Bywa że proponuje mu się pracę za 1zł na godzinę. Na czarno. Łatwo policzyć bez myślenia o przyszłości, 8 zł na dzień, dni pracy 21, więc na miesiąc 160 zł.

Jak za tyle przeżyć, zapłacić rachunki, a co z godnością. Zapomina się o niej, kiedy patrzą na nas głodne dzieci, w domu zimno, prąd wyłączony.

A pieniądze są . Jesteśmy bogaci, stać nas na wypłacanie ludziom na wysokich i średnich posadach państwowych niebotycznych kwot. Jesteśmy bogaci skoro nielicznym wypłaca się 600 czy 800 razy większe pobory niż tym zatrudnionym na czarno, zrozpaczonym ludziom którzy dają się upokorzyć, byle tylko nie widzieć pełnych wymówek spojrzeń żon, matek, dziewczyn...

Wystarczyłoby odebrać tym, którzy mają nieprzyzwoicie dużo i dać tym którzy w opiece społecznej dostają 25 - 30 zł nie na dzień miesiąc a nawet na trzy, ale to musiałby zrobić Janosik. Czekajmy więc na niego , mając nadzieję że "tam u góry" wreszcie ktoś pomyśli o narodzie nie wyłącznie o sobie. Może to jednak zbyt optymistyczne nastawienie. Jeszcze nigdy bogaty nie dał biednemu, nawet jeżeli to po jego grzbiecie zdobywał władzę i lukratywne stanowiska. Nie złamały nas rozbiory, ani obie wojny światowe. Pokonują nas swoi. I to jest najbardziej przykre. A może jest nas za dużo? Może trzeba zrobić selekcję i wykluczyć ze społeczeństwa najsłabszych. Opieka społeczna już to robi. Niedoinwestowania, traktowana po macoszemu, tak samo traktuje podopiecznych. "Niebotyczne" kwoty przeznaczone na pomoc najsłabszym , najmniej zaradnym niczego nie zmieniają - są mikroskopijna rybką zamiast wędki. Skoro nie rozdajemy sprzętu do łowienia, nie uczymy łowić i nie tworzymy łowisk może zabrać tym .... znowu to samo pytanie wraca jak bumerang. Trudno jednak postawić inne gdy w telewizji denerwują reklamy, w których mówi się że kupujący teraz samochód może zaoszczędzić teraz 5200 zł, dobrze że choć nie oglądają ich najbiedniejsi. Na samą ulgę musielibyśmy pracować kilka lat oczywiście bez wydawania choćby niewielu groszy nawet na najważniejsze potrzeby. A tak mają wyłączony prąd nieopłacony rachunek i ...spokój

Kiedy ten nasz kapitalizm, ta nasza wymarzona i oczekiwana demokracja pokaże choć odrobinę ludzkiej twarzy? Nie wiem. Wiem tylko że nieprędko pracodawcy zaczną szanować pracownika , bo nieprędko pracy będzie więcej niż chętnych do jej podjęcia.

Czy moja wyobraźnia jest zbyt okrutna podpowiadając obrazek: pod mostami, w kanałach i rozdzielniach ciepła , w nieoświetlonych i zamkniętych na głucho mieszkaniach - zimnych i smutnych ojcowie otulając dzieci do snu zaczynają opowiadać bajkę - kiedyś , kiedy tatuś i mamusia mieli jeszcze pracę....

Chciałabym doczekać czasów gdy bajki znów będą zaczynały się od znajomych słów:

Za górami za lasami ...

Czy żądam zbyt wiele?

We wspólnocie drezdeneckiej „Barki” spędziłem pełny miesiąc latem tego roku. Nie jest to wprawdzie wiele, ale wystarczy na sformułowanie moich wrażeń i doświadczeń, a nawet zarys pewnych uogólnień.

Najsilniejsze wrażenie wywarła na mnie otwartość „Barki” na ludzi z zewnątrz, rzecz raczej mało praktykowana w polskich instytucjach. Przychodzą tu ludzie biedni z miasta po bochenek chleba, przedstawiciele władz, placówek oświatowo-wychowawczych, sponsorzy. Niedawno zagościł na kilka miesięcy student psychologii z Berlina, w lipcu praktykowały trzy Ukrainki ze Lwowa. Przez tydzień przebywał także mój syn, Wiktor. Wynika z tego wiele korzyści. Mieszkańcy „Barki” czują się częścią większej społeczności, nie izolują się od lokalnego środowiska, są więc kimś, a nie anonimową zbiorowością. Korzystają automatycznie ze wzorów i wartości obserwowanych u ludzi ich odwiedzających. Oczywiście zachodzi też podobny proces w drugą stronę – my ludzie z zewnątrz uczymy się wrażliwości na cierpienie innego człowieka, poznajemy realne problemy i radości naszych ziomków. Bezdomny przestał być dla mnie kimś anonimowym, stał się realnym Władkiem, Józią, Mieciem. Dodam tutaj, że Amerykanie za jedno z kryteriów zdrowej instytucji, np. szkoły, uważają jej otwarcie na lokalną i szerszą społeczność.

Druga rzecz, która mi się spodobała, to otwartość wewnątrz grupy mieszkańców „Barki”, wyrażająca się w omawianiu, zwykle po posiłkach, aktualnych palących problemów, w szczególności konfliktów pomiędzy domownikami. Zaryzykuję twierdzenie, że jest to przede wszystkim zasługą Grzesia Niewolnego, inspirującego dłuższą lub krótszą wymianę zdań, jeśli docierają do niego informacje o aktualnych napięciach w grupie, agresywnej wymianie zdań, itp. W ten sposób przykre emocje ustępują, a ludzie uczą się sztuki życia z innymi.

Przychodzi mi do głowy termin „transparentny”(przejrzysty, jawny), jako słowo oddające atmosferę w drezdenckiej „Barce”. Jawność życia społecznego, relacji interpersonalnych, spraw finansowych, jest tam wartością, czymś głęboko zakorzenionym w postawach mieszkańców..

Sugeruję w tym miejscu potrzebę rozszerzenia tego typu spotkań, czy raczej uczynienia ich częstszymi, np. w celu ujawniania złego samopoczucia, przykrych lub przyjemnych emocji, słowem stanów, które wpływają na jakość życia grupy. Oczywiście warunkiem tego jest atmosfera zaufania, tolerancji i akceptacji innego człowieka. Rola Grzesia, czy innego facylitatora jest tu ogromna. Konkretnym przykładem jest choćby monolog wygloszony przy wspólnym stole przez młodego mieszkańca, dręczonego opresją ze strony rodziny (co rok przez miesiąc jest gościem domu).

Po trzecie ujęło mnie skromne, ale godziwe wyżywienie. Na obiad jest albo samo drugie danie(często bezmięsne), albo pożywna zupa z chlebem. Głodny ma zawsze dostęp do smalcu i dżemu. Uczy to traktowania wydatków na miarę mozliwości oraz pokory, a co ważniejsze poszanowania tego, co często pochodzi z darowizn.

Czas na dalsze refleksje. Co zmieniłbym w drezdeneckiej „Barce”? Przede wszystkim widzę wielką potrzebę edukacji i samodoskonalenia się mieszkańców wspólnoty. Spotkałem tam bystrych, inteligentnych ludzi, zajętych jednak głównie pracą i codzienną krzątaniną, a w najlepszym razie pogawędkach przy kawie. Tyle jest możliwości przeczytania czegoś (może w miejscowej miejskiej czytelni?) i zreferowania tegoż w czasie wolnym od zajęć domowych. Może spojrzeć bardziej perspektywicznie i przedstawić sposoby zarządzania własnymi pieniędzmi – sporządzanie rejestru przychodów i wydatków, planowanie tańszych zakupów, oszczędzanie choćby małych kwot. Biedny powinien tym bardziej oszczędzać! Wróćmy do nauk ks. Wawrzyniaka...

Wykład mógłby polegać także na podzieleniu się własnym doświadczeniem, umiejętnością (jak gotować czerwony barszcz), lub wiedza na konkretny temat – moja rodzina, wieś, szkoła, ważni ludzie w moim życiu, odwiedzone kraje i zabytki. Tematów sto, a wystarczy trochę chęci. Szczególnie potrzebne byłyby takie spotkania podczas długich, zimowych wieczorów ze względu na efekt wypełnienia wolnego czasu, oraz walory integracyjne. Dopóki się nie znamy, nie możemy być bliżej siebie i nawzajem się rozumieć.

Ostatni ważny problem do rozwiązania to agresja słowna między mieszkańcami „Barki”. Zauważyłem, że wynika ona nie tylko z cech charakteru czy negatywnych przeżyć w życiu (stąd zalegający gniew), ale w szczególności z trudnych warunków mieszkaniowych. Skupienie dwudziestu osób na małej powierzchni strychu, powoduje w sposób nieunikniony konflikty potrzeb oraz interesów. Ktoś jest wrażliwy na hałas i drażni go głośna muzyka czy rozmowa, kogoś innego denerwują nocne spacery i zapalanie światła w środku nocy. Każdy potrzebuje pewnej wolnej przestrzeni wokół siebie – tutaj jest skazany na ciągłą obecność innych. Wystarczy krótkie zaczepne zachowanie, kąśliwa uwaga, prośba przedstawiona w raniący sposób, i konflikt gotowy.

Po wielu przemyśleniach dochodzę do wniosku, że dobrze byłoby przeszkolić kilka osób, np. w Poznaniu, w sposobach radzenia sobie z gniewem i agresją – u siebie, jak i innych ludzi. Po pierwsze, takie przeszkolone osoby byłyby dobrymi wzorami (modelami) dla innych. Po drugie, mogłyby one, jako żyjące wewnątrz społeczności, a nie osoby obce, inicjować rozmowy pomiędzy zwaśnionymi stronami prowadzące do ujawnienia uczuć, wzajemnego wysłuchania się bez oceniania ma rację - nie ma racji, wreszcie do znalezienia konstruktywnego rozwiązania konfliktu, a więc pełnić rolę moderatorów..

Do Drezdenka jechałem z pewnymi obawami. Jak będę przyjęty? Czy zostanę zaakceptowany ze swoim rogeriańskim* podejściem? Ku mojemu zadowoleniu stało się po kilku dniach jasne, że system „Barki” zupełnie pasuje do moich postaw i przekonań.

Minęły 4 tygodnie. Z perspektywy czasu widzę, jak ważnym osobistym przeżyciem była dla mnie ta praktyka. Zmieniło się moje nastawienie do świata – jestem bardziej otwarty na innych ludzi, pogodny, tolerancyjny.

Mam też poczucie sukcesu – udało mi się nawiązać kontakt z osobami uznanymi w tym środowisku za trudne we współżyciu. Przekonałem się po raz kolejny o mocy i terapeutycznym znaczeniu uważnego słuchania, co tak podkreślał Carl Rogers.

Wielką przyjemnością była dla mnie praca w ogrodzie, obserwacja rosnących warzyw, przebywanie wśród zieleni. Dziękuję wam Barkowicze z Drezdenka!

*Carl Ransom Rogers, 1902-1987, wybitny amerykański psycholog, twórca niedyrektywnej psychoterapii nastawionej na klienta, współzałożyciel psychologii humanistycznej. Podkreślał znaczenie empatii, bezwarunkowej akceptacji i bycia autentycznym w relacji terapeuta-klient. Na język polski przetłumaczono jego fundamentalne dzieło „Sposób bycia”, Dom Wydawniczy Rebis, Poznań 2002

Dzień Pierwszy

Witam Państwa. Ja nie mam dziś kaca, a Wy? Kiedy zaproponowano mi prowadzenie tej rubryki padło pytanie - jaki będzie jej tytuł? Bez zastanowienia odpowiedziałem – „BEZ KACA”! Później, zastanawiałem się oczywiście, dlaczego tak prymitywnie, mogłem, wymyśleć coś mądrzejszego itp. Odpowiedź jest prosta. Otóż sam jestem człowiekiem uzależnionym od alkoholu, który nie pije od kilkunastu lat. W czasie, kiedy piłem, przeżywałem różne przykre konsekwencje. Jednak najbardziej dotkliwy był dla mnie zawsze kac po piciu alkoholu. Pamiętam te stany jakby to było dziś. Zaczynało się w momencie, kiedy zaczynałem się rozbudzać. Zawsze wtedy walczyłem by spać dalej, bo wiedziałem, co mnie czeka. Oczy musiałem otwierać palcami, bo były sklejone”ropą”. Łeb pękał, w gębie "Sahara", bebech bolał jak skopany, „karoseria” porysowana i do tego ręce same nadawały morsem. Tyle w „fizyce” do tego „galop myślowy” Gdzie byłem? Co robiłem? Skąd te obtarcia,skaleczenia i stłuczenia. Itd. Jakiego tym razem „dymu narobiłem”? Te wszystkie pytania brały się stąd, że zwykle piłem do „urwanego filmu” a po pijanemu byłem nieobliczalny. Jeszcze gorzej było, kiedy się budziłem w izbie wytrzezwień, co przytrafiało mi się dość regularnie. Tam najbardziej przerażało mnie pytanie, co powie sanitariusz jak po mnie przyjdzie: do domu czy do dyspozycji komendy? Kiedy padało do dyspozycji policji to pojawiały się kolejne pytania:, co i gdzie nawywijałem? Pobiłem, ukradłem, czy wręcz zabiłem...Godziny tortur psychicznych dużo bardziej dotkliwych niż fizyczne. Obie razem dawały kompozycję, jaką mógł znieść tylko desperat. Do tego fundowaną sobie najczęściej za własne pieniądze! Setki, tysiące razy w życiu! Jestem przekonany, że ten, który wymyśli skuteczne lekarstwo na kaca, stanie się najbogatszym człowiekiem na świecie! Skutecznego to znaczy innego niż te, które znaleźli sami alkoholicy. Mam na myśli sławnego „klina”. Ma on niestety jedną zasadniczą wadę – na drugi dzień znów ma się kaca. Pamiętam dokładnie działanie „klina”, tak jak dokładnie pamiętam to, co się ze mną działo, kiedy go nie było. Na kacu zawsze sobie obiecywałem sobie, że już nigdy więcej! Byłem o tym święcie przekonany wychodząc z domu. Sama jednak myśl o tym, co robiłem dzień wcześniej, poparta stwierdzeniem kumpla , „ale zrobiłeś wczoraj dym” powodowała, że ponownie sięgałem po „lekarstwo”. Pomagało doraźnie i sprawiało, że mogłem ludziom spojrzeć prosto w oczy. Znikały w niebycie niemiłe uczucia, które mną targały: wstyd, poczucie winy, strach, upokorzenie oraz złość do samego siebie - bo tylko takie towarzyszyły kacowi. Teraz, kiedy budzę się rano wiem, że żyję. Mam pełną świadomość tego gdzie jestem, co robiłem dzień wcześniej, nie szukam „wodopoju”, a co ważniejsze mogę sobie sam tworzyć dzień, przeżyć go świadomie i godnie. Uczucia mam też milsze, a i ludzie są dla mnie milsi. Życie bez kaca inaczej smakuje, lepiej, a sprawdziłem obie opcje. Ja takie życie wybrałem i wybieram codziennie, a WY?

Pozostaję ze współczuciem dla tych, którzy mają kaca

Jacky