SPÓŁDZIELNIE SOCJALNE

Publikacje - artykuły:

• Wiejska Wytwórnia Paliwa Rzepakowego

• Produkcja Biopaliwa Rzepakowego, Polskie Towarzystwo Biomasy POLBIOM, SGP/GEF/UNDP

• Zdrowe kozie mleko

• Barka jedzie na rzepaku

• Majowe spotkanie w Chudopczycach

Przedsiębiorczość społeczna

Dla grup, które na tym etapie przemian społeczno-gospodarczych w Polsce nie mają szans na znalezienie miejsca w gospodarce wolnorynkowej i które znalazły się na marginesie życia społecznego, potrzebne są przedsięwzięcia, dające nie tylko tymczasowe wsparcie w postaci posiłku i noclegu. Konieczne jest stwarzanie warunków, które mimo  wzrastającego bezrobocia i  pogłębiającej  się marginalizacji społecznej środowisk najsłabiej przygotowanych do reguł wolnego rynku, zarówno na wsi jak i w miastach, dają szansę powrotu do normalnego życia.

Aby sprostać tym oczekiwaniom,  podjęliśmy w Chudopczycach działania mające na celu rozwój przedsiębiorczości społecznej – to jest kształtowanie odpowiednich struktur ekonomicznych, technicznych, finansowych, w których aktywności uczą się  bezrobotni, bezdomni, ci, których dotknął problem wykluczenia społecznego.

Na bazie majątku własnego – 60 ha ziemi, bloki, budynki gospodarcze – i dzierżawionego od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa – 398 ha ziemi, zabudowania gospodarcze – utworzyliśmy przedsiębiorstwo społeczne, które stwarza możliwości mieszkania i pracy dla grupy ok. 50 osób. 

Program obejmuje następujące działania:

• Rolnictwo ekologiczne z hodowlą kóz, owiec BMC, pastwiskowym chowem świń i uprawami warzyw, ziół, zbóż itd.

• Ochrona bioróżnorodności - świni złotnickiej pstrej, starych odmian drzew owocowych, kurki zielononóżki

• Odnawialne źródła energii – paliwo z rzepaku, wierzba energetyczna

• Sklep „z drugiej ręki”

1. Ochrona bioróżnorodności

Konieczność zachowania bioróżnorodności, to jest przebogatej palety różnych układów genetycznych wytworzonych przez naturę i człowieka, dostrzegana była już dość dawno. Ogólnoświatowego znaczenia nabrała po 1995 r., kiedy to w Brazylii podczas tzw. „Szczytu Ziemi” uchwalono konwencję o ochronie bioróżnorodności w rolnictwie, podpisaną także przez Polskę. Intensyfikacja produkcji rolnej wymogła ukierunkowanie selekcji, w wyniku czego zwiększyła się wydajność nowych odmian roślin i ras zwierząt, ale stało się to kosztem zmniejszenia zmienności genetycznej i odporności organizmów na negatywne oddziaływanie lokalnych warunków środowiskowych. Nowoczesna gospodarka – urbanizacja, rozwój  przemysł, intensyfikacja rolnictwa - doprowadziła do gwałtownego spadku liczebności zwierząt, gatunków roślin, do zaniku wielu populacji, zwłaszcza lokalnych. Według FAO,  około 30% ras zwierząt jest zagrożonych wyginięciem.

Przetrwanie wielu gatunków ma ogromne znaczenie dla ludzkości, wzbogacając rezerwę genetyczną zabezpieczającą przyszłe potrzeby człowieka w zmieniających się warunkach ekonomicznych i wymaganiach żywieniowych.

Hodowle, uprawy  nieopłacalne w konwencjonalnych, nastawionych na intensyfikację gospodarstwach, są ogromną szansą dla grup takich jak „Barka”, rozwijających  przedsiębiorczość społeczną, gdzie „odrzuceni ratują odrzucone”. Ludzie żyjący w zaniedbanych środowiskach ratując siebie podejmują odpowiednie działania na rzecz środowiska naturalnego, dziedzictwa kulturowego i drugiego człowieka.

W ramach ochrony bioróżnorodności prowadzimy programy:

• Hodowla świni rasy pochodnej do złotnickiej pstrej

• Stare odmiany drzew owocowych

• Chów kurek zielononóżek

• Hodowla królika popielańskiego

Świnia rasy pochodnej do złotnickiej  pstrej

Hodowla zachowawcza świni rasy pochodnej do złotnickiej pstrej, została założona w Chudopczycach w  1997 r. dzięki wsparciu Programu Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju GEF/SGP. Aktualnie programem objętych jest 16 loch i dwa knury.

Stare odmiany drzew owocowych

Ochrona różnorodności biologicznej jeszcze kilkanaście lat temu kojarzyła się głównie z ratowaniem ginących, dzikich gatunków zwierząt i roślin. Obecnie dotyczy ona także genotypów uzyskanych w czasie wielowiekowej uprawy roślin i chowu zwierząt przez człowieka. Dynamiczny rozwój hodowli, ukierunkowany na zwiększenie produktywności nowych odmian roślin i nowych ras zwierząt, spowodował bowiem zawężenie zmienności genetycznej populacji. Mamy więc jabłka o atrakcyjnym wyglądzie, ale jednocześnie niewiele różniące się smakiem. A przecież kiedyś np. kosztela to było jabłko słodkie, boiken – kwaśne. Renety, kalwille, grafsztynki miały konkretny, oryginalny smak.

Szkółka starych odmian drzew owocowych w Chudopczycach powstała w 1998 r. głównie na potrzeby lokalnej społeczności, w celu rozmnożenia odmian dawniej uprawianych, a obecnie rzadko spotykanych. Z drzewek wyprodukowanych szkółce założone zostały małe sady przydomowe we Wspólnotach Barki we Władysławowie, Marszewie, a przede wszystkim 4,5 hektarowy sad w Chudopczycach.

Owoce z tych sadów niewątpliwie urozmaicą oraz spopularyzują stare odmiany wśród młodych ludzi, a starszym przypomną jabłka  ich dzieciństwa

Ten sposób ochrony zasobów roślinnych, określany jako „ochrona w gospodarstwie” pozwala utrzymywać rozmnożone odmiany w kilku miejscach, a tym samym umożliwia zachowanie dla przyszłych pokoleń odmian uprawianych przez ich przodków.

Dalszym etapem programu jest produkcja i sprzedaż drzewek do sadów przydomowych oraz na działki dla miłośników starych odmian drzew owocowych, a także do gospodarstw ekologicznych, ponieważ stare odmiany drzew, generalnie charakteryzujące się małą wrażliwością na choroby, prawie nie wymagają ochrony chemicznej.

Realizacja projektu była możliwa dzięki współpracy:

GEF/SGP – donatora programu

Centrum Zasobów Genowych IHAR w Radzikowie

pod naukową opieką mgr. Grzegorza Hoduna – kuratora kolekcji drzew owocowych w Instytucie Sadownictwa w Skierniewicach

Kura zielononóżka kuropatwiana

Jest to polska  rasa kur nieśnych, znajdująca się na opracowanej przez FAO „Czerwonej Liście” zwierząt zagrożonych wyginięciem. Początkowo utrzymywana była w Galicji. W okresie międzywojennym, po odzyskaniu niepodległości, jako rasa rdzennie polska urosła do rangi symbolu polskości obszarów wiejskich. Od lat 60. gwałtownie spadała ich liczba, głównie ze względu na ówczesny charakter prowadzonego chowu bezwybiegowego.

Jest to pierwotna rasa, która potrafi wykorzystać naturalne warunki – pastwiska. Doskonale sprawdza się w małych hodowlach, dlatego jest dobrą rasą do wykorzystania w małych i średnich gospodarstwach rolnych, zwłaszcza na obszarach przyrodniczo cennych, stwarzających idealne warunki do otrzymywania wysokiej jakości produktów.

Chów zielononóżek nie wymaga znacznych nakładów finansowych.

Zielononóżki kuropatwiane – doskonale przystosowane do chowu w warunkach naturalnych – odznaczają się wytrzymałością na niskie temperatury, bardzo dobrze rozwiniętą umiejętnością poszukiwania pokarmu oraz dużą odpornością na choroby.

Stadko zielononóżek o charakterystycznym barwnym upierzeniu stanowi dodatkową atrakcję w gospodarstwie „Barki”  w Chudopczycach. 150 kurek i 35 kogutów otrzymaliśmy w ramach projektu „Program zachowania rasy kury zielononóżki kuropatwianej. Bioróżnorodność i rozwój obszarów wiejskich”, prowadzonego przez Dolnośląską Fundację Ekorozwoju, a finansowanego przez Program UNDP – GEF/SGP w ramach ochrony zasobów genetycznych.

Więcej nt. kurek zielononóżek można przeczytać na stronie internetowej: www.kurki.eko.org.pl

2. Hodowla zwierząt różnych

Kozy rasy barwnej uszlachetnionej

Początek hodowli dało kilkanaście kóz nierasowych, zakupionych od okolicznych rolników z prywatnych środków mieszkańców Wspólnoty Barka w Marszewie. Dalszy rozwój hodowli umożliwiła pomoc i współpraca organizacji oraz osób prywatnych z Francji.

Osoby zajmujące się hodowlą w Barce miały możliwość  wyjechać na fermy Remiego Parichona i Georga Pleynela, gdzie odbyły szkolenia z zakresu hodowli kóz  i produkcji serów.

Dzięki wsparciu stowarzyszenia Barka z Francji możliwy był zakup 25 kóz rasy białej uszlachetnionej i kozłów rasy alpejskiej.

W stadzie prowadzona jest wieloletnia praca hodowlana poprzez ciągłe uszlachetnianie (krzyżowanie wypierające) kóz.

Zwierzęta są objęte kontrolą użytkowości mlecznej oraz nadzorem hodowlanym  Regionalnego Związku Hodowli Owiec i Kóz w Poznaniu (umowa z lipca 1997 r.).

Od kilku lat ferma jest prezentowana na wystawach – Międzynarodowe Targi Polagra w Poznaniu, Regionalna Wystawa Zwierząt Hodowlanych w Sielinku, gdzie w 2002 r. zdobyliśmy championat dla kozy  hodowlanej.

Przez cztery lata sprzedawaliśmy mleko od 110 kóz do firmy Danmis.

Obecnie stado zostało zmniejszone do 50 sztuk a mleko przerabiamy na sery.

Owce Białe Masywu Centralnego

Chów pastwiskowy świń

W 1999 r. dzięki wsparciu Heifer Projekt założyliśmy hodowlę świń, początkowo w Posadówku, gdzie dzierżawimy niewielką farmę od AWRSP, jednak nieuregulowane prawa własności  i roszczenia spadkobierców zmusiły nas do przeniesienia hodowli do gospodarstwa w Chudopczycach.

Przestawianie gospodarstwa na ekologiczne, a jednocześnie współpraca z Animal Welfare Institut ze Stanów Zjednoczonych dały nam asumpt do zmiany charakteru hodowli i wypuszczenia świń na wolność. Przy zakładaniu hodowli pastwiskowej korzystaliśmy z doświadczeń farmerów amerykańskich: naszymi doradcami byli: m.in. Tom Garret i Diane Halverson.

 Ogrodziliśmy w Chudopczycach 16 hektarów pól i od wiosny do późnej jesieni świnie pozostają w wydzielonych kwaterach (4 ha). Co roku przenoszone są na nowe pole.

 Hodowla świń na pastwiskach to hodowla w naturalnych warunkach, które pozwalają zwierzętom na naturalne, instynktowne zachowania. Maciory mają możliwość budowania gniazd i życia w stadzie. Świnie spędzają dużo czasu ryjąc i bawiąc się. Świeże powietrze i słońce sprzyjają zdrowiu zwierząt. Maciory i ich prosięta mają stały dostęp do schronienia przed słońcem, wiatrem, zimnem lub opadami w drewnianych wiatach lub prostych drewnianych kojcach, w kształcie domków. Zarówno wiaty jak  i kojce są niedrogie i przenośne.

 Pastwiska mają  elektryczne ogrodzenie, a zwierzętom nie  ogranicza się  dostępu do wody oraz do karmników z paszą, która pochodzi z własnych zasobów gospodarstwa.

 Stada chowane na pastwiskach przeważnie nie mają problemów zdrowotnych, które występują  często  u zwierząt pochodzących z intensywnego chowu w cyklu zamkniętym.

 Humanitarny chów zwierząt propagowany przez Animal Welfare Institut doskonale łączy się   z kryteriami rolnictwa ekologicznego.

3. Rolnictwo ekologiczne

W 1999 r. wydzierżawiliśmy od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa popegeerowskie gospodarstwo, bez majątku trwałego, z częściowo obsianymi polami, z zabudowaniami, które wymagały generalnych napraw  i remontów. Wraz z wcześniej zakupioną ziemią utworzyliśmy 460-hektarowe gospodarstwo, które od roku 2000 zaczęliśmy przestawiać  na ekologiczne.

W gospodarstwie prowadzimy

• Programy ochrony bioróżnorodności  Świni złotnickiej pstrej

• Starych odmian drzew owocowych

• Chów kurki rodzimej rasy zielononóżki kuropatwianej

• Hodowlę zwierząt ras różnych

• Owce rasy BMC

• Kozy rasy alpejskiej

• Świnie w hodowli pastwiskowej

• Uprawy zbóż, warzyw, ziół

W naszym rozumieniu rolnictwo ekologiczne jest alternatywą dla zaniedbanych obszarów wiejskich, obejmuje nie tylko produkcję kwalifikowanej  żywności, ale także szeroko rozumianą odpowiedzialność za środowisko, w którym ta produkcja powstaje. Umożliwia zachowanie oraz rozwój wsi i rolnictwa jako kategorii społecznych i kulturowych, w tym sensie może być istotnym katalizatorem przemian obszarów wiejskich.

ZNACZENIE ROLNICTWA EKOLOGICZNEGO

Ekonomiczne:

·        popyt na żywność ekologiczną w kraju i za granicą stale rośnie,

·        istnieją możliwości eksportu produktów ekologicznych (nie tylko żywności, lecz również pasz),

·        ekologiczne metody produkcji przyczyniają się do stałego zwiększania żyzności gleby,

Społeczne:

·        z rozwojem rolnictwa ekologicznego wiąże się możliwość stworzenia dodatkowych miejsc pracy na wsi: większa niż w gospodarstwach konwencjonalnych pracochłonność produkcji, turystyka w gospodarstwach ekologicznych, przetwórstwo, handel,

·        sprzyja zachowaniu gospodarstw rodzinnych, utrzymaniu tradycji i wartości kulturowych wsi, zwiększa więź rolnika z przyrodą

·        zwiększa odpowiedzialność za jakość odpowiednio oznakowanego produktu, umożliwiającego identyfikację producenta.

Zdrowotne:

·        ekologiczne metody produkcji sprzyjają poprawie zdrowia rolników przez wyeliminowanie stosowania pestycydów,

4. Odnawialne źródła energii

BIOMASA - Wierzba energetyczna

W ROSE  w Chudopczycach mamy dwie kotłownie opalane drewnem, co zainspirowało nas do szukania alternatywnych rozwiązań w zakresie pozyskiwania opału. Stąd pomysł posadzenia wierzby energetycznej.

Z 3-letnich plantacji polowych tej rośliny można uzyskać ponad 50 ton drewna z hektara  o wartości kalorycznej 19,67 MJ/kg sm. energii, co w przeliczeniu równa się wartości energetycznej ponad 30 t/ha węgla kamiennego. Biomasa może być pozyskiwana co 3-4 lata na tym samym podkładzie korzeniowym w ciągu 25 lat. Wierzbowy surowiec energetyczny ma tę własność, że jest w zasadzie niewyczerpalnym i samo odtwarzającym się źródłem, w odróżnieniu od surowców kopalnianych, których zasoby są ograniczone. Ponadto spalane drewno jest znacznie mniej szkodliwe dla środowiska niż produkty np. spalania węgla, dla których w wielu regionach przekroczono już chłonność atmosfery i biosfery. Istnieje więc realna wizja zrównoważonego i przyjaznego dla środowiska produkowania energii odnawialnej.

Uprawy wierzby mogą być zakładane na części gruntów ornych, mało efektywnie wykorzystywanych rolniczo oraz terenach nadrzecznych (użytki zielone na madach napływowych) w naturalnym siedlisku wierzby oraz w okręgach przemysłowych, w których uprawa tradycyjnych roślin żywnościowych nie jest racjonalna.

Uprawy te mogą dać wymierne  korzyści:

• -          niskie nakłady pracy

• -          niska energochłonność uprawy;

• -          wysoka produktywność;

• -          możliwość wykorzystania dużych powierzchni gleb do uprawy;

• -          możliwość zastosowania standardowych maszyn do uprawy gleby, sadzenia i z drobnymi adaptacjami do zbioru biomasy;

• -          nieograniczony rynek (przyszłościowo);

• -          uprawa bezpieczna dla środowiska

Publikacje - artykuły:

• Wiejska Wytwórnia Paliwa Rzepakowego

W pilotażowym programie, który miał na celu zbudowanie, uruchomienie i promocję małej agrorafinerii, uczestniczyli: 

-         Przemysłowy Instytut Maszyn Rolniczych z Poznania – który opracował technologię

-         Globalny Fundusz Ochrony Środowiska - program ONZ do spraw Rozwoju, który sfinansował projekt

-         Polskie Towarzystwo Biomasy – koordynator programu

-         Firma PROMAR – wykonawca  instalacji 

Ta gospodarska wytwórnia paliwa silnikowego opiera się na następujących założeniach: 

1.      wytwarzanie paliwa odbywa się wg uproszczonej technologii, nie wymagającej skomplikowanej aparatury wysokotemperaturowej i ciśnieniowej. Technologia jest możliwa do zastosowania w warunkach wiejskich

2.      otrzymane paliwo jest  przeznaczone do zasilania silników stosowanych w ciągnikach i maszynach używanych w krajowym rolnictwie

3.      stosowana metoda jest bezodpadowa i bezpieczna

4.      wytwórnia umożliwia opłacalną produkcję paliwa nawet z małych ilości surowca

5.      wydajność maksymalna wynosi 400  litrów  na dobę

6.      budowa zwarta, a obsługa maksymalnie uproszczona 

Poszczególne zespoły wytwórni są zamontowane na stałe, połączone między sobą przewodami i zaworami, tworząc układ: 

·        napełniania reaktora olejem roślinnym i mieszalnika metanolem

·        filtracji paliwa

·        spuszczania gliceryny 

Jako zbiorniki do magazynowania oleju roślinnego, metanolu, paliwa i gliceryny wykorzystywane są  metalowe beczki o pojemności 200 dm³.  

Wytwórnia działa w systemie okresowym (porcjowym). W procesie przetwarzania oleju rzepakowego na paliwo, przeprowadzanym metodą zbiornikową, rozróżnia się

kilka etapów: 

·        przygotowanie oleju do reestryfikacji

·        przygotowanie mieszaniny katalitycznej

·        reestryfikację

·        sedymentację

·        filtrację 

Fazy  procesu technologicznego przerobu nasion rzepaku na biopaliwo: 

Wytłaczanie oleju z nasion rzepaku za pomocą prasy ślimakowej. Uzyskuje się olej i wytłoki (śrutę paszową

      Reestryfikacja, oczyszczanie, filtracja – W czasie przygotowania oleju rzepakowego do reestryfikacji następuje wpompowanie do dolnego zbiornika reaktora (estryfikatora) odmierzonej ilości oleju roślinnego i jego podgrzanie. Przygotowanie mieszaniny katalitycznej odbywa się w górnym zbiorniku, do którego doprowadza się metanol i katalizator (w określonej proporcji). Wskutek mieszania katalizator rozpuszcza się w metanolu. Reestryfikację przeprowadza się po podgrzaniu oleju do wymaganej temperatury i całkowitym rozpuszczeniu katalizatora w metanolu. Przez otwarcie zaworu spustowego górnego zbiornika wprowadza się do oleju mieszaninę katalityczną. W trakcie trwania reakcji olej roślinny i metanol z katalizatorem są intensywnie mieszane pod ciśnieniem atmosferycznym. Sedymentacja - grawitacyjny rozdział produktów reakcji - następuje po przerwaniu mieszania. Po określonym czasie faza glicerynowa (produkt uboczny reakcji) osiada całkowicie w dolnej, stożkowej części zbiornika reaktora. Fazę glicerynową odprowadza się przez otwarcie zaworu spustowego zamontowanego w dnie zbiornika. Ostatnim etapem procesu technologicznego jest filtracja. Proces filtracji realizuje się w prasie filtracyjnej, pracującej pod ciśnieniem.

Szczegółowe badania jakościowe wyprodukowanego w PIMR paliwa rzepakowego przeprowadzono w Instytucie Technologii Nafty w Krakowie. Jakość tego paliwa jest odnoszona do norm austriackich. 

Zagospodarowanie produktów ubocznych, powstałych podczas produkcji paliwa rzepakowego.  

Wytłoki (makuch) z pras ślimakowych zawierają około 12% tłuszczu, ponad 32% białka ogólnego i nieco ponad 11% włókna surowego. Wytłoki te zawierają też znaczne ilości wysokowartościowej, przyswajalnej lizyny oraz metioniny i cystyny. Spora zawartość tłuszczu w wytłokach świadczy o ich wysokiej wartości energetycznej.

Fazę glicerynową, która praktycznie przedstawia sobą roztwór gliceryny (około 40% roztwór) przekazuje się do zakładów specjalizujących się w oczyszczaniu gliceryny. Koszty pozyskiwania gliceryny surowej podczas estryfikacji olejów roślinnych są niższe od kosztów występujących w dotychczasowych, tradycyjnych metodach rozszczepiania tłuszczów. Jeżeli produkcja paliwa odbywa się na małą skalę i nie jest zorganizowany skup gliceryny, można glicerynę utylizować poprzez rozcieńczanie wodą (w proporcji 1:100) i dodawanie do gnojówki. 

Warunki obsługi: 

Bezpośrednio przy produkcji 100 ton paliwa rocznie zatrudniona jest jedna osoba. 

Obsługę wytwórni paliwa można powierzać osobom odpowiednio przeszkolonym i poinstruowanym w zakresie użytkowania zgodnego z jej przeznaczeniem oraz zapoznanym z instrukcją BHP pracy z metanolem. 

Pomieszczenia zespołów roboczych wytwórni paliwa muszą być utrzymywane w stanie zabezpieczającym przed powstaniem pożaru i być wyposażone w ręczny sprzęt gaśniczy oraz gaśnice proszkowe lub śniegowe (do gaszenia urządzeń pod napięciem). Niezbędna wentylacja ogólna pomieszczenia. Instalacje wentylacyjne muszą odpowiadać warunkom ustalonym ze względu na niebezpieczeństwo pożaru lub wybuchu. Metanol jest silną trucizną o szkodliwym działaniu na człowieka. Podczas pracy z metanolem konieczne jest używanie odzieży ochronnej z materiałów powlekanych w wersji antyelektrostatycznej oraz rękawice i buty z kauczuku naturalnego, gogle ochronne, szczelnie przylegające do twarzy oraz sprzęt oczyszczający z pochłaniaczem wielogazowym. W pomieszczeniu, w którym przechowywany jest metanol, oraz w pomieszczeniach zespołów roboczych wytwórni paliwa, musi być umieszczona na widocznym miejscu instrukcja BHP pracy z metanolem. Wodorotlenek potasu jest substancją żrącą. Kontakt ze skórą powoduje silne podrażnienie i wykazuje działanie żrące. Podczas zasypywania urządzenia dozującego ręce należy zawsze chronić gumowymi rękawiczkami. 

Gospodarka ściekami i odpadami 

Podczas realizacji bazowego wariantu procesu technologicznego nie powstają żadne ścieki. Ścieki (woda z mycia estrów) powstaną po wprowadzeniu dodatkowej operacji technologicznej – przemywania paliwa wodą w ilości 0,15 t / 1 t paliwa. Nie są ekologicznie uciążliwe.    

W procesie produkcji nie powstają żadne odpady.

Odgazy. Jedynym zanieczyszczonym odgazem z wytwórni jest powietrze nasycone metanolem, pochodzące z oddechu zbiorników. Odgazy te są kierowane do atmosfery. 

Dane potrzebne do opracowania biznesplanu 

Cena  rzepaku ok.  800 zł za tonę

Cena metanolu technicznego -  1525 zł za tonę, czyli 1 litr metanolu kosztował 1,2 zł brutto

Cena katalizatora -  3,3 zł za kilogram (brutto)

Wytłoki – 600 zł brutto

      Na rynku minimalna cena 1000 l gliceryny oczyszczonej (farmakologicznej, kosmetycznej) wynosi około 4000 zł. Dla uproszczenia przyjęto, że cena zbytu fazy glicerynowej (gliceryny zanieczyszczonej) wynosi 25% wartości gliceryny czystej, co daje kwotę zbytu 1000 zł/m³. 

Koszty finansowe i amortyzacja: 70 tys. zł

Koszt zakupu wytwórni paliwa W-400 = 30 000 zł

Prasa do wyciskania oleju = 15 000 zł

Zbiorniki oleju u zbiorniki rozdzielacze faz = 10 000 zł

Adaptacja pomieszczeń (system wentylacji, orurowanie, magazyn trucizn, itp.) = 15 000 zł 

Wpływ kosztów finansowych i amortyzacji na cenę paliwa (przyjmując okres amortyzacji 10 lat):

70 000 zł

------------------------------- = 0,08 zł/litr

10 lat x 84 500 litrów/rok 

Na podstawie powyższych  danych – bez uwzględnienia robocizny i podatku, ponieważ jest to  praca dla siebie i na swoim – obliczono koszt wyprodukowania jednego litra paliwa rzepakowego w wytwórni takiej jak zainstalowana w Chudopczycach. 

Przyjmując, że do procesu należy w skali roku dostarczyć

-         300 ton rzepaku

-         13,1 m sześć metanolu

-         1521 kg katalizatora

oraz, że w wyniku procesu technologicznego powstanie

-         84 500 litrów paliwa rzepakowego

-         230 ton wytłoków na cele paszowe

-         29,8 m sześc. gliceryny do oczyszczenia

wówczas koszt jednego litra biopaliwa wyniesie: 

Koszt produkcji:

ziarno                         -  300 ton x 800 zł/t                           = 240 000 zł

Koszty energii el.      -  300 t x 405 kwh/t x 0,2 zł/kwh      =   24 300 zł

Metanol                     -  13 100 dm sześć x 1,2 zł/l                       =   15 720 zł

                            Łącznie              284 039 zł

Wpływy ze sprzedaży produktów ubocznych:

Wytłoki                                  - 230 t x 600 zł/t                                =  130 800 zł

Łącznie                                     159 600 zł 

Najniższa cena produkcji 1 litra biopaliwa wyniesie 

284 039  zł – 159 600 zł = 124 439:zł / 84 500 zł =  1,47 + 0,08 = 1,55 zł/litr 

Tak więc w małej wiejskiej wytwórni paliwa możemy uzyskać biodiesel, którego cena będzie się kształtować w granicach 1,55 za litr 

Materiał konferencyjny - 2002 r.

powrót na górę strony

• Produkcja Biopaliwa Rzepakowego, Polskie Towarzystwo Biomasy POLBIOM, SGP/GEF/UNDP

PALIWO Z RZEPAKU MOŻNA PRODUKOWAĆ WE  WŁASNYM GOSPODARSTWIE !

Organizacja produkcji biopaliwa rzepakowego w małej skali

W obecnej sytuacji gospodarczej kraju brak realnych możliwości uzyskiwania znaczących dotacji i preferencji budżetowych na przedsięwzięcia związane z wdrażaniem paliwa rzepakowego. Również gospodarstwa rolne w Polsce w większości nie dysponują znaczniejszymi zasobami finansowymi, technicznymi i lokalizacyjnymi. Równocześnie potrzebna jest im tania energia do zaspokojenia własnych potrzeb energetycznych. Uprawa rzepaku związana jest z produkcją słomy rzepakowej. Z1 ha upraw rzepaku można uzyskać około 4 tony słomy rzepakowej, która może być nośnikiem energetycznym zastępującym paliwa kopalne. Właściwym rozwiązaniem wydają się małe i tanie w budowie mini wytwórnie skojarzone z lokalnymi tłoczniami oleju roślinnego.

Biopaliwo rzepakowe może być użytkowane w zamkniętym cyklu produkcji co przedstawiono na rys.1. Zamknięty cykl produkcji charakteryzuje się użytkowaniem biopaliwa rzepakowego przez producentów nasion rzepaku, np. do prac polowych. Według  obliczeń uprawa rzepaku na 1 ha , przy wydajności  rzepaku 2,6  t/ha /2001/ umożliwia otrzymanie 804,86 l biopaliwa. Zakładając , że na 1ha do upraw polowych zużywane jest 120l oleju napędowego, podaną ilością rolnik może uprawić około 6,7 ha. Przedstawiony model umożliwiałby wykorzystanie biopaliwa rzepakowego w sektorze rolniczym. Podyktowane to jest z jednej strony pobudzeniem inicjatyw gospodarczych w sektorze, a z drugiej organizacyjnie łatwiejszym skierowaniem celowych środków finansowych z funduszy pomocowych Unii Europejskiej. Aktualnie uruchomienie produkcji biopaliwa połączone z jego sprzedażą wymaga opracowania  normy zakładowej ( opartej na np normach zachodnich). Ponadto podatek akcyzowy czyni tę produkcję nie opłacalną. 

Technologia produkcji biopaliwa rzepakowego w małej skali

Ostatnie lata przyniosły znaczny postęp w zakresie możliwości produkcji paliwa z rzepaku w maj skali, a mianowicie są dostępne w naszym kraju urządzenia do tłoczenia oleju i dalszego przetworzenia na biopaliwo. W procesie technologicznym przetwarzania rzepaku na paliwo rozróżnia się kilka etapów:

• wytłoczenie oleju,

·        przygotowanie oleju do reestryfikacji,

·        przygotowanie mieszaniny katalitycznej,

·        reestryfikację,

·        sedymentację,

·        filtrację.

          Podczas wytłaczania oleju powstaje produkt – wytłoki rzepakowe, które przeznacza się na paszę odpowiednich proprcjach dla wszystkich grup zwierząt. Podczas rozdzielenia faz po sedymentacji powstaje biopaliwo i faza glicerynowa zawierająca około 45% gliceryny. Produkt ten może być sprzedany, lub zagospodarowany w kompostowni na terenie gospodarstwa.  

W małej skali wytwórnia działa w systemie okresowym (porcjowym). Schemat działania wytwórni przedstawiono na rys.2. W czasie przygotowywania oleju rzepakowego do reestryfikacji następuje wpompowanie do dolnego zbiornika reaktora (estryfikatora) odmierzonej ilość oleju roślinnego i jego podgrzanie. Przygotowanie mieszaniny katalitycznej odbywa się w górnym zbiorniku, do którego doprowadza się metanol i katalizator (w określonej proporcji). Wirnik mieszadła miesza katalizator z metanolem. Wskutek mieszania katalizator rozpuszcza się w metanolu. Reestryfikację (właściwy proces przetwarzania oleju na paliwo) przeprowadza się po podgrzaniu oleju do wymaganej temperatury i całkowitym rozpuszczeniu katalizatora w metanolu. Przez otwarciu zaworu spustowego górnego zbiornika wprowadza się do oleju mieszaninę katalityczną. W trakcie trwania reakcji olej roślinny i metanol z katalizatorem są intensywnie mieszane pod ciśnieniem atmosferycznym. Sedymentacja - grawitacyjny rozdział produktów reakcji następuje po przerwaniu mieszania. Po określonym czasie, faza glicerynowa (produkt uboczny reakcji) osiada całkowicie w dolnej-stożkowej części zbiornika reaktora.Glicerynę odprowadza się przez otwarcie zaworu spustowego zamontowanego w dnie zbiornika. Ostatnim etapem procesu technologicznego jest filtracja. Proces filtracji realizuje się w prasie filtracyjnej pracującej pod ciśnieniem.

Rys.2 Wytwórnia biopaliwa rzepakowego w małej skali                                                                                                                                            Właściwości fizyko-chemiczne wytwarzanego paliwa wykazały zadawalającą zgodność z

wymaganiami austriackiej normy przedmiotowej ÖNORM C 1190, najważniejsze z nich to:

·      gęstość w 15⁰ C ® 0,885 g/cm³,

·      temperatura zablokowania zimnego filtru ® - 12⁰ C,

·      lepkość kinematyczna w 20⁰ C ® 7,73 mm²/s,

·      zawartość siarki ® 18 mg/kg,

·      liczba cetanowa ® 48,2,

·      liczba neutralizacji ® 0,51 mg KOH/g.

Użytkowanie biopaliwa zamiast ON ma liczne zalety środowiskowe, najważniejsze z nich to:

-       obniżenie emisji związków siarki praktycznie do zera,

-       obniżenie zadymienia i zawartości cząstek stałych do 50¸70%,

-       obniżenie emisji tlenku węgla (CO) do 80¸90%,

-       obniżenie emisji węglowodorów aromatycznych do 70¸80%.

-       bezpośrednie spalenie 1kg biopaliwa obniża ilość emitowanego do atmosfery dwutlenku    węgla o 2,0¸2,5 kg w porównaniu ze spalaniem 1 kg oleju napędowego, natomiast uwzględniając całkowity bilans  związany ze wzrostem roślin bilans CO₂ jest równy  0,

-       biodegradowalność, zastąpienie paliwa i smarów pochodzenia mineralnego produktami wytworzonymi z oleju rzepakowego powoduje biologiczny rozkład (biodegradację) wycieków w czasie 3 tygodni w 87¸98%, podczas gdy w tym samym czasie zostanie rozłożone tylko około 15¸25% produktów ropopochodnych

INFORMACJE

Koordynator projektu: Polskie Towarzystwo Biomasy,  02-532 Warszawa, ul Rakowiecka 32

Tel. 0-P22 849 09 74  e-mail: grzybek @ ibmer.waw.pl

Projektant instalacji i technologii: Przemysłowy Instytut Maszyn Rolniczych, 60-963 Poznań          ul.Starołęcka 31, Tel. 0-P61 871 22 00  e-mail: office@pimr.poznan.pl         

Producent instalacji: Przedsiębiorstwo Wielobranżowe PROMARsp.zo.o., 60-963 Poznań   ul.Starołęcka 31, Tel. 0-P61 8793365

Sponsor: Program Małych Dotacji Funduszu na rzecz Globalnego  Środowiska GEF/SGP UNDP,  POBox 1, 02-514 Warszawa 12 Tel. 0-P22 825 92 45  e-mail: przemek.czajkowski@undp.org

Użytkownik: Fundacja Pomocy Wzajemnej BARKA , Chudopczyce17 k/Pniew,

64-423Lubosz, Tel. 0-P61 29 11 281, e-mail: chudopczyce@barka.org.pl

powrót na górę strony

• Zdrowe kozie mleko

powrót na górę strony

• Barka jedzie na rzepaku

powrót na górę strony

• Majowe spotkanie w Chudopczycach

powrót na górę strony